Rregulla të reja për udhëtimet nga dhe drejt Kinës kanë hyrë në fuqi, duke zgjeruar në disa raste mundësinë e autoriteteve për të ndaluar qytetarët të largohen nga vendi.
Sipas rregullave të reja, qytetarët kinezë që konsiderohen se kanë “dëmtuar” sigurinë ose interesat kombëtare të Kinës gjatë qëndrimit jashtë vendit mund të ndalohen të largohen nga Kina për një periudhë deri në tre vjet pas kthimit.
Ndalimi mund të zbatohet gjithashtu ndaj personave që shkelin rregullat për importin dhe eksportin e teknologjisë, nëse autoritetet vlerësojnë se këto shkelje mund të rrezikojnë sigurinë industriale ose teknologjike të vendit.
Autoritetet kineze argumentojnë se masat e reja synojnë të “mbrojnë sovranitetin dhe sigurinë kombëtare” dhe mohojnë se rregullat kufizojnë udhëtimin e qytetarëve të zakonshëm.
Një platformë zyrtare kineze për përgënjeshtrimin e informacionit të rremë deklaroi se rregullat nuk kanë për qëllim kufizimin e lëvizjes së qytetarëve të zakonshëm, por synojnë të parandalojnë udhëtimet drejt destinacioneve të konsideruara me rrezik të lartë dhe raste të pazakonta udhëtimi.
Sipas autoriteteve, masat synojnë gjithashtu të parandalojnë raste ku qytetarët mashtrohen për të udhëtuar jashtë vendit ose përfshihen në aktivitete të paligjshme, si lojërat e fatit dhe mashtrimet online.
Kritikët e qeverisë kineze argumentojnë se rregullat e reja mund t’i japin Pekinit një mjet shtesë për të kontrolluar aktivitetet e qytetarëve të tij jashtë vendit.
Profesori Tom Kellogg, drejtues ekzekutiv i Qendrës për Ligjin Aziatik në Universitetin Georgetown, tha për BBC Chinese se masat përbëjnë një tjetër instrument për të kontrolluar atë që qytetarët kinezë bëjnë dhe thonë jashtë vendit.
Sipas tij, në disa raste autoritetet e sigurisë shtetërore mund të refuzojnë edhe lëshimin e pasaportave për persona që kritikojnë qeverinë kineze jashtë vendit ose angazhohen në aktivitete për mbrojtjen e të drejtave.
BBC Chinese raportoi edhe rastin e një 26-vjeçari kinez, i identifikuar me pseudonimin Pipi, i cili tha se kërkesa e tij për pasaportë u refuzua në vitin 2023.
Ai beson se vendimi lidhet me pjesëmarrjen e tij në protestat pro-demokracisë në Hong Kong në vitin 2019. Sipas tij, gjatë protestave ai ishte intervistuar nga mediat e Hong Kongut. Pas kthimit në Kinën kontinentale, ai u mor në pyetje nga policia e sigurisë shtetërore.
Pipi tha se një zyrtar i emigracionit i kishte thënë se nuk mund të pajisej me pasaportë “për shkak të çështjes së Hong Kongut”, por nuk mori një shpjegim zyrtar me shkrim.
“Unë jam thjesht një person i zakonshëm. Jam i ri dhe nuk kam bërë asgjë të keqe. Nuk e di nëse do të mund të largohem ndonjëherë nga Kina”, tha ai.
Sipas të dhënave të siguruara nga organizata për të drejtat e njeriut Safeguard Defenders, ndalimet e daljes nga Kina janë rritur ndjeshëm vitet e fundit. Të dhënat e gjykatës supreme kineze tregojnë se në vitin 2016 kishte vetëm 89 raste në bazën e të dhënave ku përmendeshin ndalimet e daljes nga vendi.
Numri ishte rritur në 188.760 raste vitin e kaluar. Ndërkohë, përqindja e vendimeve civile që përfshinin ndalime udhëtimi u rrit më shumë se 30 herë midis viteve 2019 dhe 2025, nga rreth 0.23% në 7.3%.
Ekspertët besojnë se numri real mund të jetë edhe më i lartë, për shkak të rritjes së numrit të vendimeve gjyqësore që nuk publikohen.
Rregullat e reja parashikojnë gjithashtu që zyrtarët kufitarë t’u këshillojnë qytetarëve kinezë të mos udhëtojnë drejt vendeve ose rajoneve të konsideruara me “rrezik të lartë”.
Megjithatë, kufizime të ngjashme kanë ekzistuar edhe më parë për kategori të caktuara qytetarësh. Punonjësit e administratës publike dhe të kompanive shtetërore, për shembull, në disa raste duhet të dorëzojnë pasaportat dhe të marrin miratim për udhëtime jashtë vendit.
Një punonjës 32-vjeçar i një institucioni financiar shtetëror në Pekin, i identifikuar me pseudonimin Xiao Wang, tha për BBC Chinese se punonjësit janë paralajmëruar se disa vende, përfshirë Japoninë, konsiderohen të papërshtatshme për udhëtime.
Sipas tij, disa prej miqve të tij që punojnë në administratën shtetërore, përfshirë edhe në muze, e kanë shumë të vështirë të udhëtojnë jashtë vendit dhe në disa raste nuk mund të aplikojnë drejtpërdrejt për pasaportë për shkak të pozicionit të tyre të punës.
Profesori Kellogg i cilësoi kufizimet në zgjerim për udhëtimet si “thellësisht shqetësuese”.
Sipas tij, ato pasqyrojnë një kontroll ideologjik në rritje nën udhëheqjen e presidentit kinez Xi Jinping, duke sjellë në kujtesë periudhën e Mao Ce Dunit.
Gjatë dekadave të regjimit të Mao Ce Dunit, Kina ishte kryesisht e izoluar nga bota. Udhëtimet ndërkombëtare u bënë pjesë më e zakonshme e jetës së qytetarëve kinezë vetëm gjatë viteve 1990, pas reformave ekonomike dhe hapjes së vendit.
Sipas Kellogg, kufizimet e sotme të udhëtimit “rikthejnë kujtimet e asaj periudhe të dhimbshme”.
starnews.al