Huthët kanë bërë një përparim të shpejtë në javët e fundit, cilat territore kontrollojnë ata në Jemen – Rëndësia e ngushticës Bab al-Mandab për ekonominë globale
Përleshjet midis rebelëve Huthi dhe forcave të qeverisë së njohur ndërkombëtarisht në Jemen janë përshkallëzuar në javët e fundit.
SHBA-të nuk i sulmuan Huthitët në Jemen pavarësisht kërkesës së Arabisë Saudite drejtuar Donald Trumpit
Huthitët, të cilët kontrollojnë pjesën më të madhe të rajonit veriperëndimor të vendit, kanë pushtuar zona të mëdha dhe strategjikisht të rëndësishme të bregdetit të Detit të Kuq në një përparim të shpejtë.
Zona përfshin portin e Mohas, i cili ndodhet pranë ngushticës Bab al-Mandab, një pikë strategjike për transportin detar ndërkombëtar.
Çmimet e naftës janë rritur për shkak të frikës nga përçarje të mëtejshme në ekonominë globale, pas gjashtë muajsh lufte midis SHBA-së, Izraelit dhe Iranit.
Sipas BBC-së , e cila po shqyrton zhvillimet e fundit në analizën e saj, qindra njerëz kanë humbur jetën nga të dyja palët gjatë përparimit të rebelëve Huthi, i cili pasoi rënien e një armëpushimi joformal që zgjati katër vjet.
OKB-ja thotë se më shumë se 120,000 njerëz janë zhvendosur për shkak të përshkallëzimit të luftimeve.
Arabia Saudite fqinje, e cila kundërshton Huthitët dhe mbështet qeverinë e njohur ndërkombëtarisht të Jemenit, ka nisur sulme ajrore, ndërsa Huthitët, të cilët mbështeten nga Irani, kanë qëlluar me dronë dhe raketa në Arabinë Saudite jugperëndimore.
Grupi rebel ka synuar gjithashtu anije tregtare të lidhura me Arabinë Saudite në Detin e Kuq.
Kush kontrollon çfarë në Jemen pas përparimit të fundit të Huthëve:
Burimet: BBC, ISW, CTP
Çfarë janë Huthët?
Siç raporton BBC, Huthitët janë një organizatë e armatosur politike dhe fetare nga Jemeni verior, e cila mbron pakicën myslimane shiite të vendit, Zaidët.
Huthitët deklarojnë se i përkasin “Boshtit të Rezistencës” të udhëhequr nga Irani kundër Izraelit, SHBA-së dhe Perëndimit në përgjithësi, së bashku me organizata të armatosura si Hamasi dhe lëvizja libaneze Hezbollah.
Organizata, e njohur zyrtarisht si Ansar Allah (Mbështetësit e Zotit), u shfaq në vitet 1990 dhe u emërua sipas themeluesit të saj të ndjerë, Hussein al-Houthi.
Vëllai i tij, Abdul Malik al-Houthi, ka qenë udhëheqësi de facto i saj që nga viti 2004.
Në filli të viteve 2000, Huthitët u rebeluan kundër presidentit autoritar të Jemenit, Ali Abdullah Saleh, i cili ka qenë prej kohësh në pushtet.
Ata kërkonin autonomi më të madhe për atdheun e organizatës së tyre, në pjesën veriore të Jemenit.
Organizata pushtoi kryeqytetin Sanaa pas “Pranverës Arabe” të vitit 2011, kur një kryengritje popullore e detyroi Salehun t’ia dorëzonte pushtetin zëvendësit të tij, siç kujton BBC.
Huthët kanë vazhduar të forcohen, me numrin e ushtarëve të tyre që vlerësohet të jetë rritur në 350,000 vitin e kaluar dhe tani ata kontrollojnë midis një të katërtës dhe një të tretës së territorit të Jemenit, ku jetojnë 70-80% e popullsisë së tij – rreth 30 milionë njerëz.
Organizata kërkon t’i japë fund bllokadës saudite, të kontrollojë të gjithë Jemenin dhe të ketë akses në të ardhurat e vendit nga nafta dhe gazi, vëren BBC.
Anëtarë dhe mbështetës të Houthi-t në një demonstratë festive pas fitoreve të fundit të organizatës, 18 shtator 2026.
Si janë të përfshira SHBA-të dhe Arabia Saudite
Sipas BBC-së, Arabia Saudite fqinje kishte frikë se Huthitët do të pushtonin Jemenin dhe do ta shndërronin atë në një satelit të rivalit të saj rajonal, Iranit.
Në vitin 2015, Arabia Saudite formoi një aleancë të vendeve arabe që ndërhyri në favor të qeverisë së njohur ndërkombëtarisht të Jemenit.
Megjithatë, vite të tëra sulmesh ajrore dhe luftimesh tokësore nuk kanë arritur t’i largojnë Huthit nga pjesa më e madhe e territorit që kishin pushtuar, ndërkohë që kanë shkaktuar edhe një nga krizat më të këqija humanitare në botë.
Në vitin 2022, u arrit një armëpushim i përkohshëm.
Menjëherë pas fillimit të luftës në Gaza në tetor 2023, Huthitët filluan të lëshonin dronë dhe raketa drejt Izraelit dhe kundër anijeve tregtare në Detin e Kuq dhe Gjirin e Adenit, duke deklaruar se po vepronin në mbështetje të palestinezëve.
Vendet perëndimore vendosën anije luftarake, ndërsa SHBA-të, Mbretëria e Bashkuar dhe Izraeli kryen sulme ajrore.
Një bastisje izraelite vrau figura të larta të rebelëve Huthi, përfshirë kryeministrin e qeverisë së tyre të vetëshpallur.
Në vitin 2025, SHBA-të dhe Huthitët ranë dakord të ndalonin sulmet ndaj njëri-tjetrit.
Megjithatë, Huthitët rifilluan sulmet me raketa kundër Izraelit pasi SHBA-të dhe Izraeli sulmuan Iranin në shkurt 2026, duke i pezulluar ato pas armëpushimit të tetorit 2025 në Gaza.
Si arritëm në përshkallëzimin e fundit
Armëpushimi joformal midis Houthëve dhe Arabisë Saudite filloi të dështojë në korrik.
Huthitët njoftuan një “embargo detare” kundër Arabisë Saudite dhe nisën sulme me raketa dhe dronë kundër aeroporteve saudite, objekteve të naftës dhe tankerëve në Detin e Kuq.
Ata thanë se kjo ishte në shenjë hakmarrjeje për bllokadën disavjeçare saudite, si dhe për një sulm ajror në aeroportin e Sanaas.
Një përparim i shpejtë i Huthëve pasoi në shtator, gjatë të cilit ata pushtuan deri në 130 kilometra të vijës bregdetare të Detit të Kuq të vendit, si dhe ishullin Perim (i njohur ndryshe si Mayoun).
Ky veprim u dha Houthëve kontroll të konsiderueshëm të ngushticës strategjikisht të rëndësishme Bab al-Mandab, por ata këmbëngulin se nuk përbëjnë asnjë kërcënim për transportin detar ndërkombëtar, me përjashtim të anijeve që shkojnë në Arabinë Saudite.
Veprimet e rebelëve Huthi kanë ngritur shqetësime të reja në lidhje me furnizimet globale me naftë, vëren BBC.
Ngushtica Bab al-Mandab është bërë një rrugë gjithnjë e më e rëndësishme për eksportet e naftës së Arabisë Saudite, pasi transporti detar përmes Ngushticës së Hormuzit, në anën tjetër të Gadishullit Arabik, përballet me probleme serioze për shkak të luftës së SHBA-së dhe Izraelit kundër Iranit.
Situata është përkeqësuar gjithashtu nga sulmet e rebelëve Huthi ndaj objekteve të naftës saudite, si dhe nga një sulm ndaj tubacionit Lindje-Perëndim, për të cilin fajësohen milicitë irakiane të mbështetura nga Irani, ndërsa përshkallëzimi i tensionit kërcënon të përfshijë përsëri fuqitë perëndimore.
Sipas raportimeve, si qeveria jemenase ashtu edhe Princi i Kurorës Saudite Mohammed bin Salman i kishin kërkuar Presidentit të SHBA-së Donald Trump të sulmonte Huthitët pas sulmit.
Trump nuk e bëri këtë, duke deklaruar se Huthitët kishin rënë dakord të mos sulmonin objektivat amerikane.
Burimi: BBC, Global Energy Monitor
Ndërkohë, Mbretëria e Bashkuar ka pranuar kërkesën e Arabisë Saudite për të dërguar një avion ushtarak për të ndihmuar në furnizimin me karburant të avionëve luftarakë sauditë për “misione thjesht mbrojtëse”.
Kush po i financon dhe furnizon rebelët jemenas?
Arabia Saudite dhe fuqitë perëndimore pretendojnë se Irani ka kontrabanduar armë – duke përfshirë dronë, raketa lundrimi dhe raketa balistike – te rebelët Huthi gjatë luftës civile në Jemen, në shkelje të një embargoje armësh të OKB-së.
Një panel ekspertësh i OKB-së arriti në përfundimin në vitin 2024 se Huthit ishin transformuar në një organizatë të fuqishme ushtarake falë transferimit të materialeve, ndihmës dhe trajnimit që morën nga Garda Revolucionare e Iranit, Hezbollahu i Libanit dhe specialistët irakianë.
Gjithashtu, një raport i majit 2026 nga Conflict Armament Research (CAR) – pas fillimit të luftës me Iranin – zbuloi se, ndërsa Teherani më parë i kishte furnizuar Huthit me armë të gatshme, tani po dërgonte gjithnjë e më shumë komponentë që aleatët e tij mund të montonin, ndërsa ndante edhe teknologji raketash gjithnjë e më të përparuar.
Irani mohon se u furnizon me armë rebelëve Huthi dhe thotë se i mbështet ata vetëm politikisht. marre nga in.gr
starnews.al
