Aktualitet dhe Lajme

Reforma Zgjedhore, koha që anija të dalë në det të hapur

Share

Nga Lutfi Dervishi

Në një situatë ideale apo thjesht normale, zgjedhjet do të ishin thjesht një festival i demokracisë, ku secili voton i lirë për partinë që dëshiron, ku secili është i informuar nga media në mënyrë profesionale për partitë, programet, kandidatët  dhe në fund të ditës së votimit rezultatet pasqyrojnë vullnetin e  votuesve, shumica qeveris dhe pakica i nënshtrohet vullnetit të Sovranit.

Nxjerrja e rezultateve  për të përcaktuar shumicën dhe pakicën është thjesht aritmetikë. Por, përvojat e shkuara të 10 zgjedhjeve parlamentare  dhe 9 zgjedhjeve lokale na dëshmojnë se aritmetika shpesh kthehet në kimi dhe realiteti jo rrallë na servir një koktej me shije të hidhur, ku përbërësit kryesorë janë manipulimi, shitblejra e votës,  presioni, keqpërdorimi i burimeve  financiare/administrative, propoganda etj.  Në këtë kontekst, raporti i fundit i ODIHR-it për Shqipërinë, ashtu si edhe raportet e mëparshme,  thekson  nevojën për një reformë zgjedhore, në mënyrë që të garantohet një proces i ndershëm dhe transparent zgjedhor, ku rregullat e lojës janë të qarta dhe të barabarta, ku partitë konkurrojnë me njëra -tjetrën dhe jo me shtetin dhe ku publiku është i informuar për zgjedhjet që bën.

Mësimet nga e shkuara janë të qarta. Kur janë  zhvilluar zgjedhje të mira, kemi patur   stabilitet politik, institucional dhe rritje ekonomike. Vendi ka ecur më shpejt në rrugën e integrimit në BE.  Kur zgjedhjet kanë qenë të  këqija kemi patur kriza politike, koston e të cilëve e a kanë paguar në radhë të parë qytetarët e vendit.

Nëse do të gjykonim zgjedhjet nga dita e zgjedhjeve, ndoshta lista e rekomandimeve do të ishte më e shkurtër.  Por dita e zgjedhjeve nuk është gjithçka, deformimi i vullnetit të zgjedhësve nis javë e muaj më parë se të mbërrijmë te kutia e votimit.

Deformimi i votës

Nuk është sekret shit-blerja e votës. ODIHR-i bën thirrje për një luftë të vendosur kundër kësaj plage, duke kërkuar nga organet e zbatimit të ligjit që të jenë më të përkushtuar në identifikimin dhe hetimin e pretendimeve për shkelje zgjedhore. Është e qartë që pa një angazhim të vërtetë për të luftuar këto fenomene, integriteti i zgjedhjeve mbetet në pyetje. Nuk është çështja vetëm tek ashpërsimi i ligjeve. Kur shit-blerja vërtetohet nga aktivistët partiakë në sy të kamerave, kjo tregon se kemi të bëjmë me një problem me rrënjë të thella që kërkon angazhimin e forte jo vetëm të zinxhirit të agjencive ligj-zbatuese, por edhe të vetë partive politike. Rastet e bujshme të dosjeve të bëra publike dëshmojnë për një angazhim nga lart – poshtë për të deformuar vullentin e zgjedhësve. Rekomandimi parësor numër  1 ka të bëjë me deformimin e votes: “Organet e zbatimit të ligjit duhet të bëjnë të gjitha përpjekjet për të identifikuar dhe hetuar në mënyrë të pavarur të gjitha pretendimet për shkelje zgjedhore, duke përfshirë blerjen e votës, presionin ndaj zgjedhësve dhe keqpërdorimin e burimeve administrative, në mënyrë tërësore, në kohën e duhur dhe me transparencë”.

Fshehtësia e Votës: Më Shumë se Thjesht një Perde

Një tjetër sfidë e rëndësishme është garantimi i fshehtësisë së votës, e cila është thelbësore për  besueshmërinë e procesit.  Mekanizmat mbrojtës që ndalojnë presionin ndaj zgjedhësve dhe votimin familjar janë jetikë për të siguruar që secili voton sipas ndërgjegjes së vet pa u ndikuar nga të tjerë.

Partitë raportojnë zgjedhjet

Në kohën e lajmeve të rreme dhe dezinformimit, në kohën e propagandës dhe keq informimit rëndësia e garantimit të qasjes në informacion të saktë dhe të besueshëm nuk mund t’i lihet në dorë as rastësisë as partive.

ODIHR-i bën thirrje për dekriminalizimin e shpifjes dhe mbështetjen e gazetarisë së pavarur, duke theksuar nevojën për një mjedis mediatik që shërben si një shtyllë e fortë e shoqërisë demokratike. Por realiteti i konsoliduar prej dekadash është se me përjashtim të ditës së zgjedhjeve, janë vetë partitë dhe kandidatët që raportojnë për vetveten dhe praktikisht i kanë shndërruar dhomat e lajmeve në teatër kukullash.  Publiku mendon se kronikat që sheh në televizon janë produkt i punës së gazetarëve. Për më tepër me zhvillimin e medias së re dhe sidomos asaj sociale, të pa përfshira në kodin zgjedhor lënë hapësirë që partitë të abuzojnë me këto kanale komunikimi, duke minuar informimin e plotë dhe të pa anshëm të fushatës. Rekomandimi prioritar është i qartë, mbetet vetëm faza e dytë e angazhimit: kalimi nga fjalët te veprat. “Përdorimi nga media i materialeve të prodhuara nga partitë ose autoritetet shtetërore në programet e lajmeve dhe informacionit duhet të shmanget ose të kufizohet në raste të jashtëzakonshme, veçanërisht gjatë fushatave zgjedhore. Sa herë që transmetohen materiale të tilla, duhet të identifikohen qartësisht si përmbajtje e prodhuar nga garuesit politikë siç kërkohet me ligj. Për shkeljet që lidhen me kërkesat e ligjit për identifikimin e këtyre materialeve të gatshme duhet të parashikohen sanksione dhe duhet të zbatohen”.

***

Lista e rekomandimeve parësore dhe rekomandimeve të tjera është e shkruar me gjuhë të thjeshtë dhe të detajuar.  Por vetë komisioni bi partizan i ngritur në Kuvend është në krizë. Mungesës së vullnetit për reformë reale i shtohet edhe kriza politike  në të cilën ndodhet prej tri vitesh opozita.  

Duke folur për krizën e përfaqësimit në komisionin dy palësh dhe betejën për bashkëdrejtim gati është harruar se cilat janë detyrat e shtëpisë  që do të bëjnë të mundur vënien e procesit zgjedhor në shinat e një loje me kushte të barabarta për garuesit.

Raporti i detajuar i ODHIR nuk është thjesht një vlerësim i asaj që ka shkuar keq; ai është një ftesë për të vepruar, për të marrë përgjegjësinë dhe për të ndërmarrë hapat e nevojshëm për të përmirësuar procesin zgjedhor.  Eshtë koha që partitë politike, parlamenti, dhe të gjithë aktorët e tjerë vendimmarrës duhet të nxitojnë  jo vetëm për rekomandimet parësore dhe të tjera të ODHIR, por edhe vendimet e Gjykatës Kushtetuese në lidhje me procesin zgjedhor dhe mbi të gjitha për të drejtën e emigrantëve për të votuar.

Udhëtimi i reformës zgjedhor deri më tani i ngjan anijes që dëshiron të qëndrojë në port. Eshtë koha që anija të dalë në det të hapur.

__

Ky artikull bëhet në kuadër të projektit “Partneritete të forta për reforma të qëndrueshme – Forcimi i rolit të shoqërisë civile në adresimin e sfidave të zgjedhjeve të lira dhe të drejta”, realizuar nga ISP mbështetur nga Ambasada e Mbretërisë së Vendeve të Ulta përmes programit Matra.

 




Huazuar nga Albeu.com

Një kafe nga ju!

Back to top button